Atul Kale

अनुबंध           माणसानं दुध दुभत्यासाठी गाया म्हशी पाळल्या. शेतीसाठी बैलं पाळली. कोंबड्या, शेळ्या पाळल्या. शेतीपूरक व्यवसाय म्हणून शेतकर्याला चांगला आधार मिळाला. शेतीमध्ये असणारी अनिश्चितता या व्यावसायिकतेने काही प्रमाणात कमी झाली.            दुधासाठी पाळलेल्या गाया, म्हशी व माणूस यांच्यात सहवासाने काळानुरूप भावनिक बंधही निर्माण झाले. प्रेमाच्या माणसालाच कासेला हात लावू द्यायचा. प्रेमाच्या माणसानं दुध काढलं तरंच दूध भरपूर द्यायचं. असं हे माणूस व मुक्या प्राण्यांमधलं प्रेमाचं नातं खेड्यात गेल्यावर बर्याच ठिकाणी पहायला मिळतं.         या जवळकीचं वात्सल्याचं प्रतिक अभिव्यक्त करणारी गोष्ट माझ्या मोशीच्या आजीच्या बाबतीत घडली होती. मला तीनं ती प्रेमानं व अभिमानानं सांगितली. इतरांपेक्षा खूप वेगळी म्हणूनंच मला ती खूप विशेष वाटते.                मृत्यू व जीवनाच्या दारातली ही गोष्ट. कड्याच्या टोकाला सर्व पायंच हवेत व फक्त अंगठा कड्याच्या टोकावर असेल तर जीवाची काय अवस्था होईल त्या सीम...

फर्गसन कथा त्यादिवशीची रात्र जरा जास्तंच भयाण वाटंत होती. चंद्र डोक्यावरही नव्हता आणि लांबवर क्षितिजावरही.             शंभरहून जास्त वर्षे पुराणं फर्ग्युसन काॅलेजचं होस्टेल. त्या आसमानी काळ्याकुट्ट वातावरणात अगदीच भितीदायक वाटंत होतं. चारही बाजुंनी दगडी चिर्यात बांधलेल्या दुमजली खोल्या हळूहळू अंगावर आल्यासारख्या वाटंत होत्या. खोल्यांच्या एकेका भिंतीची जाडी ३-३ फुट. मध्ये मोठा चॊक. वसतीगृहाच्या बरोबर मध्ये एक जुनं काहिसं वठलेलं नींबाचं झाड.  उत्तर व दक्षिण दिशेला एक एक मोठा दिंडी दरवाजा. वसतीगृहाच्या दक्षिण दरवाजातून आत प्रवेश केल्यावर डाव्या हाताला पार आतल्या कोपर्यात एकाकी असल्यासारखं न्हानीघरं व स्वच्छतागृहं.         वसतीगृहात जवळ जवळ शे दोनशे खोल्या. एखाद्या तुरंगासारखं किंवा चॊकाच्या वाड्याला शोभावं असं वास्तुशिल्प. दिवसा तेवढंच सुंदर पुरातन वारसा म्हणून शोभणारं. इंग्रजांच्या काळात सावरकरांसारखे मोठेमोठे स्वातंत्र्य सेनानी तिथे रहायला होते, शिकायला होते. बर्याच मोठ्या कारकिर्दिंना, इतिहासाला साक्षी अशी या होस्टेलची ख्याती होती. ...

 काही दिवसापूर्वी चिंचवडच्या मोरया गोसावी गार्डनच्या बाहेर एक साठी पार केलेले काका चना वगैरे वगैरे जिनसांची गाडी घेऊन उभे होते. अंगातल्या मळकट कपडयांवरून त्यांची परिस्थिती फारशी बरी नाही हे कळंत होतं. हातगाडी सुद्धा त्यांच्या वयानुरूप त्यांची सोबत करंत जुनी झाली असावी.. हातगाडीवरची फाळकी झीजूनझीजून तुळतुळीत गुळगुळीत पाॅलीश केल्यासारखी झाली होती. तो तुळतुळीत गुळगुळीतपणा काकांच्या सोबतीची साक्षच देत होता. हातगाडीच्या फडतारावर चने, फुटाणे, भेळ, शेव, गरमगरम चवीष्ट बाॅईल्ड स्वीट कार्न वीथ चवीष्ट मसाला असं सगळंच रेलचेलून भरलं होतं. थोडं अनहायजेनिक होतं पण त्यात एक वेगळाच अोलावा होता, मायेचा! येणारा जाणारा ओळखीचा त्यांच्या गाडीवरून जाताना चनेफुटाणे तिर्थरूपांचा माल असल्यासारखा मुठीत भरून घेऊन जात होता आणि ह्या काकांचाही बापासारखा चेहर्यावरचा आनंद तसाच वाहून रहात होता. मी, बायको आणि माझी मुलगी चिनू मंदिरातून आल्यावर आम्हाला मस्त चटपटीत काहीतरी खावंसं वाटंत होतं. त्यात काकांची गाडी समोर दिसली. तोडांला एकदा पाणी सुटलं की कसलं हायजीन अन कसलं काय. आम्ही स्वीट काॅर्न वीथ मसा...